انتقال ایمن سیالات قابل اشتعال مانند گاز طبیعی، یکی از حساسترین بخشهای تاسیسات در پروژههای مسکونی، پالایشگاهی و پتروشیمی است. استفاده از لولههای غیراستاندارد در این بخش میتواند به فجایع جبرانناپذیری نظیر نشت، انفجار و آتشسوزی منجر شود. به همین دلیل، شناخت و معرفی انواع لوله گازی و استانداردهای آن پیش از اقدام به خرید، برای مهندسان و پیمانکاران یک الزام قانونی و ایمنی است. در این مقاله تخصصی از کارشناسان فروش آهن میثاق، بهصورت کاملاً دیتا محور بررسی میکنیم که چه متریالی برای چه فشار گازی مناسب است.
برای مشاهده قیمت روز و مشخصات ابعادی لولههای فولادی انتقال گاز، میتوانید به صفحه تخصصی قیمت لوله گاز در سایت آهن میثاق مراجعه کنید.
| نوع لوله گاز | استاندارد تولید رایج | تحمل فشار تقریبی | اصلیترین کاربرد |
|---|---|---|---|
| لوله مانیسمان (بدون درز) | API 5L / ASTM A106 | بسیار بالا (تا بیش از ۶۰ بار) | خطوط اصلی انتقال گاز، پالایشگاهها، لولهکشی گاز توکار خانگی |
| لوله سیاه درزدار (API) | ISIRI 3360 / API 5L | متوسط (حدود ۹ بار) | لولهکشی گاز روکار ساختمانی، انشعابات شهری |
| لوله پلیاتیلن (HDPE) | EN 1555 / IGS | متوسط تا بالا | شبکههای گازرسانی زیرزمینی شهری، انتقال گاز بینشهری دفنی |
| لوله گالوانیزه / مسی | ASTM B280 (مس) | پایین | مصارف خاص در محیطهای بسیار مرطوب یا مسافتهای کوتاه داخلی |
معرفی انواع لوله گازی بر اساس روش تولید (تاسیسات ساختمانی)
در صنعت لولهکشی گاز خانگی و تجاری، لولههای فولادی به دلیل مقاومت عالی در برابر ضربه و تنشهای مکانیکی، پرکاربردترین متریال محسوب میشوند. این لولهها در بازار آهن ایران به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
۱. لوله گاز روکار (درزدار)
لولههای روکار معمولاً از طریق جوشکاری ورقهای فولادی (ورق سیاه) تولید میشوند و در طول لوله دارای یک خط درز جوش (ERW) هستند. ضخامت این لولهها عموماً بین ۲.۳ تا ۲.۸ میلیمتر است و قادر به تحمل فشارهای متعارف خانگی (تا حدود ۹ بار) هستند.
- کاربرد و الزامات:
این لولهها بر روی سطوح دیوارها نصب میشوند. طبق قوانین نظام مهندسی، استفاده از لوله درزدار برای لولهکشی توکار (داخل مصالح) اکیداً ممنوع است.
۲. لوله گاز توکار (مانیسمان / بدون درز)
این لولهها از شمشهای فولادی گداخته و بدون هیچگونه درز جوشی تولید میشوند. یکپارچگی ساختار در این لولهها باعث میشود مقاومت بینظیری در برابر فشارهای هیدرواستاتیک و ترکخوردگی داشته باشند.
- کاربرد و الزامات:
لوله گاز توکار با ضخامتهای بالاتر، عموماً در رده ۲۰ و ۴۰، برای قرارگیری در داخل دیوار، کف ساختمان و پروژههای پتروشیمی استفاده میشود. برای استعلام نرخ این محصول، صفحه قیمت لوله مانیسمان (بدون درز) را در سایت آهن میثاق بررسی نمایید.
انواع لوله گازی و استانداردهای آن در صنعت و شهرسازی
صنعت انتقال گاز به لولههای فولادی داخل ساختمان محدود نمیشود. در مقیاسهای کلان، از متریالهای زیر با استانداردهای سختگیرانه استفاده میشود:
لولههای پلیاتیلن گازی (HDPE)
امروزه بخش عظیمی از شبکههای توزیع گاز زیرزمینی در سطح شهرها توسط لولههای پلیاتیلن با خطوط زردرنگ برای شناسایی گاز اجرا میشود. این لولهها انعطافپذیری بالایی دارند، در برابر نشست زمین مقاوماند و مهمتر از همه، برخلاف لولههای فولادی، در خاک دچار زنگزدگی و خوردگی گالوانیک نمیشوند.
لولههای مسی و برنجی
در کاربریهای بسیار خاص، مانند اتصال سیستمهای پزشکی، خطوط انتقال گازهای خورنده آزمایشگاهی و مناطق با محدودیت فضای نصب، از لولههای مسی یا برنجی استفاده میشود. لوله مسی بسیار انعطافپذیر است، اما به دلیل قیمت بالای مس، استفاده از آن در متراژهای بالا توجیه اقتصادی ندارد و تحمل فشار آن نیز نسبت به فولاد محدودتر است.
مشخصات فنی و ابعادی لوله گاز در بازار ایران
لولههای گاز تولیدشده در کارخانجات معتبر ایرانی، نظیر سپاهان، سپنتا و اهواز، با دقت ابعادی بالایی روانه بازار میشوند:
- سایز (قطر اسمی): لولههای گاز ساختمانی معمولاً از سایز ۱/۲ اینچ (نمره ۱۵) تا ۴ اینچ (نمره ۱۰۰) تولید میشوند.
- طول شاخه: استاندارد طول لولههای گاز در ایران دقیقاً ۶ متر است؛ برخلاف برخی لولههای صنعتی که ۱۲ متری هستند.
- وزن: وزن لوله گاز رابطه مستقیمی با استاندارد API و ضخامت ورق دارد. بهعنوان مثال، وزن استاندارد یک شاخه ۶ متری لوله گاز روکار ۲ اینچ با ضخامت ۲.۸ میلیمتر حدود ۷.۶۸ کیلوگرم است.
شما میتوانید برای اطلاع از ابعاد و ضخامتهای موجود، به دستهبندی لوله سیاه درزدار و API در سایت ما مراجعه فرمایید.
پاسخ به سوالات شما
مجموعه آهن میثاق به واسطه تأمین بار صدها پروژه گازرسانی، با دغدغههای اصلی خریداران آشناست:
۱. ناظر گاز پروژه، لولههای درزدار من را برای نصب توکار تأیید نکرده است. دلیل آن چیست؟
خط درز جوش در لولههای درزدار، مستعدترین نقطه برای تمرکز تنش و زنگزدگی است. هنگامی که لوله در داخل گچ و سیمان دفن میشود، رطوبت مصالح میتواند به مرور زمان باعث خوردگی درز جوش و نشت گاز شود. طبق مبحث ۱۷ مقررات ملی ساختمان، برای لولهکشی توکار فقط باید از لوله مانیسمان استفاده شود و پیش از دفن لوله در دیوار، تمام سطح آن باید با نوار پرایمر پوشانده شود.
۲. برای لولهکشی گاز روکار در شمال کشور که رطوبت بالاست، از چه لولهای استفاده کنم؟
رطوبت شرجی قاتل لولههای فولادی سیاه است. در این شرایط، بهترین گزینه استفاده از لولههای فولادی گالوانیزه است. این لولهها مقاومت بسیار بالایی در برابر اکسیداسیون دارند. البته اتصالات این لولهها باید حتماً بهصورت رزوهای بسته شوند، زیرا جوشکاری لوله گالوانیزه باعث از بین رفتن روکش روی و تولید گازهای سمی میشود.
۳. تفاوت لوله گاز API با لولههای گازی معمولی چیست؟
استاندارد API 5L که توسط انجمن نفت آمریکا تدوین شده، یکی از سختگیرانهترین استانداردها برای انتقال سیالات هیدروکربنی است. لولههای درزدار API نسبت به لولههای درزدار معمولی، از ورقهای باکیفیتتری تولید شده و خط جوش آنها تحت تستهای التراسونیک غیرمخرب قرار میگیرد تا هیچگونه خلل و فرجی نداشته باشد. قیمت لوله API کمی بالاتر است، اما برای ایمنی شبکههای اصلی، استفاده از آن ضروری است.
