هنگام طراحی سازههای فولادی عظیم، برجها و مجتمعهای تجاری، مهندسان طراح به جای تیرآهنهای معمولی (IPE) به سراغ مقاطع مقاومتری میروند که با نام تیرآهن هاش (H-Beam) یا بالپهن (IPB) شناخته میشوند. اما چالش اصلی برای پیمانکاران و خریداران زمانی آغاز میشود که در پیشفاکتورها با اصطلاحاتی مانند «هاش سبک (HEA)»، «هاش سنگین (HEB)» و حتی «هاش فوق سنگین (HEM)» مواجه میشوند. انتخاب اشتباه بین این گریدها میتواند منجر به افزایش بیدلیل هزینههای پروژه یا، در بدترین حالت، ضعف سازه در برابر بارهای وارد شده شود. در این مقاله بررسی میکنیم تفاوت تیرآهن هاش سبک و سنگین چیست و کدام تیرآهن سنگینتر است.
| نوع تیرآهن هاش | نماد استاندارد (DIN) | وضعیت وزنی نسبت به جدول اشتال | کاربرد اصلی |
|---|---|---|---|
| هاش سبک | HEA (IPBl) | وزن کمتر از جدول اشتال | ستونهای فرعی، سازههای با بار متوسط، سوله |
| هاش سنگین | HEB (IPB) | وزن برابر با جدول اشتال | ستونهای اصلی برجها، پلسازی، شاسیکشی |
| هاش فوق سنگین | HEM (IPBv) | وزن بسیار بیشتر از جدول اشتال | سازههای صنعتی عظیم، پایههای ضدزلزله |
برای بررسی موجودی کارخانهها میتوانید صفحه قیمت تیرآهن هاش را مشاهده کنید.
تفاوت تیرآهن هاش سبک و سنگین چیست؟ (بررسی تخصصی)
تفاوت این دو مقطع فقط در «وزن» نیست؛ بلکه در هندسه مقطع و ظرفیت باربری تفاوت بنیادی دارند.
۱. تفاوت در ضخامت جان (Web) و بال (Flange)
در تیرآهنهای هاش، عرض بال تقریباً برابر با ارتفاع جان است. تفاوت اصلی در ضخامت اجزا است:
- هاش سبک (HEA):
ضخامت جان و بال کمتر است؛ بنابراین وزن پایینتر و برای سازههای با بار متوسط گزینه اقتصادیتری محسوب میشود. - هاش سنگین (HEB):
ضخامت جان و بال بیشتر است؛ این افزایش ضخامت باعث افزایش ممان اینرسی و مقاومت فشاری مقطع میشود و آن را برای ستونهای اصلی مناسب میکند.
۲. ظرفیت باربری و مقاومت در برابر کمانش
هاش سنگین به دلیل تمرکز بیشتر فولاد در جان، تنشها را بهتر توزیع کرده و مقاومت بالاتری در برابر کمانش ستون دارد. به همین دلیل در برجها و سازههای مرتفع استفاده میشود، در حالی که HEA بیشتر در سولهها و ستونهای فرعی کاربرد دارد.
جدول وزن تیرآهن هاش سبک و سنگین (شاخه ۱۲ متری)
| سایز (ارتفاع جان) | وزن HEA | وزن HEB | اختلاف وزن |
|---|---|---|---|
| ۱۴ (۱۴۰ میلیمتر) | حدود ۲۹۶ کیلوگرم | حدود ۴۰۴ کیلوگرم | ۱۰۸ کیلوگرم |
| ۱۶ (۱۶۰ میلیمتر) | حدود ۳۶۵ کیلوگرم | حدود ۵۱۱ کیلوگرم | ۱۴۶ کیلوگرم |
| ۲۰ (۲۰۰ میلیمتر) | حدود ۵۱۶ کیلوگرم | حدود ۷۳۵ کیلوگرم | ۲۱۹ کیلوگرم |
| ۳۰ (۳۰۰ میلیمتر) | حدود ۱۰۵۶ کیلوگرم | حدود ۱۴۰۴ کیلوگرم | ۳۴۸ کیلوگرم |
با توجه به اینکه خرید آهنآلات بر اساس کیلوگرم انجام میشود، همین اختلاف وزن میتواند اختلاف قیمت چند میلیونی در هر شاخه ایجاد کند. پیش از خرید، تناژ دقیق پروژه را با استفاده از ماشین حساب محاسبه وزن تیرآهن برآورد کنید.
پرسشهای تخصصی پیمانکاران
اگر به جای HEA از HEB استفاده کنیم مشکلی ایجاد میشود؟
از نظر فنی مشکلی ایجاد نمیشود و حتی مقاومت افزایش مییابد؛ اما هزینه پروژه به شدت بالا میرود. همواره مطابق نقشه محاسباتی عمل کنید.
چگونه هاش سبک را از سنگین تشخیص دهیم؟
کنترل وزن باسکول دقیقترین روش است. همچنین ضخامت جان و بال در HEB بیشتر است و روی بدنه تیرآهن علامت HEA یا HEB درج میشود.
آیا ذوب آهن اصفهان هر دو مدل را تولید میکند؟
بله، هر دو مدل HEA و HEB با استاندارد جهانی تولید میشوند. برای اطلاع از نرخ روز میتوانید صفحه قیمت تیرآهن ذوب آهن اصفهان را بررسی کنید.
